تبدیل شهرنشینان به شهروندان پایدار

تهران نزدیک به ۲۰۰ سال است که پایتخت ایران محسوب می‌شود.

رشد جمعیت در این شهر در طول سال‌های گذشته به ویژه در3 دهه اخیر بسیار چشمگیر بوده است.آنچه در این گذار بر این شهر رفته بیانگر عدم توسعه متوازن در حوزه شهروندی است.همزمان با رشد جمعیت، فرهنگ شهرنشینی در این شهر توسعه نیافته است و بسیاری از شهروندانی که برای سکونت در تهران به پایتخت مهاجرت کرده اند، هنوز نتوانسته‌اند توسعه متوازنی به لحاظ فرهنگی داشته باشند.

اگر به روزگار دوردست نگاهی بیندازیم، شهرها را سرزمین‌هایی همسان می‌بینیم؛ سرزمین‌هایی که در آنها زندگی چندان تفاوتی با زندگی روستایی نداشته است. این تلقی دست‌کم در شهرهای ایران بیشتر نمود داشت. در واقع شهرها تا 50سال پیش روستاهایی بزرگ بودند با مردمانی که بیشتر به قوانین زندگی در اقلیمی خاص متکی بودند و کمتر به رویکردهای شهرنشینی توجه داشتند. شاید به همین دلیل بود که بسیاری از کارشناسان عرصه شهری در ایران بین مفهوم شهروند و شهرنشین تفاوت عمده قائل بودند. شهروند را مفهومی فراتر از شهرنشین دانسته‌اند و برای تبدیل یک شهرنشین به شهروند، فرایندی را متصور شده‌اند. شاید امروزه هم با تکیه بر آموزش‌های مختلفی که در عرصه‌های شهری صورت گرفته است با اطمینان بیشتر بتوان مفهوم شهروند را به ساکنان شهرهای بزرگ اطلاق کرد.

ادامه نوشته

توزیع جغرافیایی آتشفشانها

فعالیتهای آتشفشانی ایران بر دو امتداد قرار دارند یکی امتداد ایران شمالی یا البرز است که روی ان بطوری که دیدیم آتشفشانهای دماوند ، سهند ، سبلان ، آرارات کوچک و بزرگ قرار گرفته است و دیگری ، قوس ایران جنوبی یا زاگرس است که آتشفشانهای الوند و تفتان را دربر می‌گیرد. با توجه به این دو امتداد می‌توان گفت که امتدادهای مزبور در حقیقت امتداد نقاط ضعیف ایران هستند.

با توجه به اینکه اکثر زلزله‌های ایران در این دو ردیف متمرکز بوده‌اند (زلزله‌های قوچان ، بجنورد ، گرگان ، ترود لاریجان ، بوئین زهرا و آستارا در ردیف ایران شمالی و زلزله‌های بلوچستان ، لار ، کردستان ، شاپور و خوی در ردیف ایران جنوبی) صحت این ادعا تایید می‌شود

زمان حاضر ، بیش از 500 آتشفشان با درجات فعالیت مختلف شناخته شده‌اند. البته این تعداد ، نمایشگر تمامی آتشفشانهای موجود در زمین نیست. زیرا تعداد زیادی آتشفشان فعال در زیر دریاها موجودند که هنوز تعدادی از آنها ناشناخته‌اند.

ادامه نوشته

باران اسیدی

باران به طور طبیعی بواسطه حضور co2 در هوا و حل شدن آن در آب بصورت ضعیف خاصیت اسیدی دارد ( ph6/5 و اسید از نوع اسید کربنیک ) ولی باران اسیدی که از عوارض زندگی شهری و صنعتی است به بارشی گفته می شود که دارای ph کمتر از6/5 باشد. در نواحی شهری علاوه بر co2 گازهای دیگری با ویژگیهای اسیدی تولید می شود که مشخص ترین آنها دی اکسید گوگرد SO2 و دی اکسید ازت NO2می باشد.

اکسید ازت و گوگرد و سایر مواد آلوده کننده هوا می توانند در هوا پخش شده ویا به قسمت های بالای جو منتقل شوند .

این آلودگی ها در هوا می توانند بطور مستقیم «بارش خشک dry deposition» ته نشین شوند و یا همراه با باران و برف «بارش مرطوب wet deposition » به سطح زمین منتقل شوند.

ادامه نوشته

شهر كلاسيك غربي

مهمترين دستاورد زندگي شهري در يونان باستان در زمينه سازمان اجتماعي بود و نه تكنولوژي . اختراع دولتشهر(polis) گام مهمي بود كه يونانيان برداشتند . واحد زندگي مدني در يونان شهر هاي با حكومت مستقل بود كه دولتشهر خوانده مي شدند. در يونان باستان هر گز دولت ملي بزرگتر از شهر به وجود نيامد و براي يونانيان باستان مفهوم دولت ملي ناشناخته بود .       

 اقتباس  از كتاب urban Pattern نوشتة  گاليون

ادامه نوشته

معرفی شهر جدید ماکلوان در استان گیلان و مسیرهاي گردشگري شهرماکلوان و ماسوله

گیلان در قسمت شمال کشور قرار دارد و از نظر چشم انداز ها و جاذبه های طبیعی جزو زیباترین مناطق سیاحتی ایران و منطقه غرب آسیا به شمار می آید. هر قطعه ای از این استان ، دلنواز و روحبخش است و تقریباً جایی در آن نیست که برای مسافر خالی از لطف باشد. رودها ، جنگل ها ، چشم اندازهای رویایی ، سواحل زیبا ، آبشارها ، تالاب ها ، شالیزارها ، چشمه ها ی آب معدنی و جاذبه های طبیعی بی شمار و بی نظیری که می تواند بیش از  گذشته گیلان را  به یک منطقه توریستی تبدیل کند.در این میان شهرماکلوان نیز به عنوان یکی از شهرهای تازه تاسیس این استان ، به دلیل تنوع جاذبه ها و منابع طبیعی و گردشگری و قرارگیری در مسیر ماسوله در تعطیلات مختلف سال پذیرای مسافران بسیاری از اقصی نقاط کشور و دنیامی باشد. اما هنوز از پتانسیل های فراوان این شهر در زمینه جذب گردشگر آنطور که شایسته است استفاده نشده است ین شهر در طول جغرافیایی  54 درجه ، 48 دقیقه و در عرض جغرافیایی 48 درجه ، 37 دقیقه و با ارتفاع 45 متری از سطح دریا و در ماکلوان که به زبان تالشی ماکلان تلفظ می‌شود یکی از شهرهای جدید استان گیلان و مرکز بخش سردارجنگل فومن است که درفاصله ۳۵ کیلومتری رشت و۸ کیلومتری شهر  فومن و ۲۰ کیلومتری شهرک تاریخی ماسوله قرار دارد.

ادامه نوشته

جغرافیایی رفتاری

از دهه 1960، جغرافیای رفتار فضایی در مسیر تاثیر گذار قرار گرفت . بدینسان که بخشی از آن در داخل انقلاب کمی و بخشی دیگر به موازات آن ، این تاثیر گذاری را در دیدگاه های جغرافیایی ، به خود اختصاص داد .در آغاز کار ، جغرافیای رفتار فضایی ، به صورت شگفت آوری به سوی نگرشهای التقاطی کشیده شد  و این مکتب جغرافیایی ، از اندیشه های ساختار گرایانی  چون لویی –استراوس و ژان پیاژه ، و از روانشناسان شناختی – ادراکی نظیر اسکینر ، برونر و ورنر و از فلاسفه ای مثل برکای و کانت تاثیر بسیار پذیرفت . و در نهایت به تفکرات التقاطی جغرافیدانان مکتب رفتار فضایی بینجامد .ریشه های رفتارگرایی به دیدگاه فلسفی افرادی مانند جان لاک بر می گردد که ذهن را لوح سفیدی می دانست که می توان آن را به دو شکل در آورد . اما رفتارگرایی  بطور رسمی در سال 1931 با سخنرانی معروف واتسون (1958-1878 ام ) بنیان گذاری شد.بعد از رواج رفتار گرایی در آمریکا ، گسترش رفتارگرایی در کل جهان به دو دلیل ،قابل پیش بینی بود اول اینکه نظام آموزشی آمریکا ، به عنوان یک نظام پیشرفته تلقی می شد و کشورهای دیگر از آن الگو می گرفتند جغرافیای رفتاری در پی کشف و شناخت نقشه های ذهنی مردم و پرده برداری از ادراکات عمیق آنها درباره مکانها ست در واقع این مکتب جغرافیایی تاکید و گفتمان میان صورت ذهنی جامعه و فضا مورد توجه می باشدجغرافیای رفتاری الگوهای فضایی رفتار را به مثابه یک فرایند شناختی – ادراکی تبیین میکند.در واقع به بیان جغرافیای از رفتارگرایی می پردازد: (شکویی ،1388:ص 111)عده ای از جغرافیدانان در جغرافیای رفتاری  کاربردی روی سه موضوع تاکید می کنند:1-ادراک فضایی 2-گزینش رفتار 3-کارتوگرافی ادراکی. در این دو عامل محرک و واکنش مورد تاکید است.(همان منبع ، ص112) از این رو با توجه به مکتب جغرافیای رفتار فضایی و جنبه کاربردی آن یکی از زمینه های کاربردی آن تحلیل رفتار گردشگر است بر پایه نظریه ها ، مفاهیم و الگوهای از فضاهای روان شناختی به فضای عینی تفسیر و تبدیل می شود.در جهان بخش عمده ای از تجارب فرهنگی  اجتماعی یک مکان در غالب گردشگر شکل گرفته است (اذانی  وموسوی ،1392 :ص47 ).در جغرافیای رفتاری کل مکان ، علاوه بر اینکه صحنه عملکرد های اقتصادی، تاریخی و اجتماعی است، در عین حال فضای روان شناختی است.این فضا هویت ،ساختار و مفهوم خاص خود را دارد که به مقتضای خصوصیات فردی (سن ،جنس ،زمان سکونت ،مکان اقامت ،کار پایگاه اجتماعی –اقتصادی و ... )تغییر پیدا می کند . بنابراین جغرافیای رفتاری به جای اینکه روش خود را بر تحلیل داده ها ی سر شماری ها و طرح عمومی جامعه بنا نهد ، فضای رفتاری و کرداری افراد و کاربردی که انسان از فضای زندگی خود دارد را مطالعه می کند (فرید ،1397 ، ص41 ).یکی از قلمرو فکری در جغرافیا انسانی ، مطالعه نظری و عملی جغرافیای رفتاری (behavioral Geography) است (بهفروز ،1370، ص 43 )

ورود مفهوم جدید "پلازا" به ادبیات شهری پایتخت

معاون فنی و طرح های شهری سازمان زیباسازی شهر تهران با بیان اینکه در تهران میدان به معنای واقعی آن نداریم گفت: 30 میدان تهران برای تبدیل شدن به پلازا (محل خرید) و غلبه عنصر پیاده بر سواره انتخاب و طراحی شده‌اند که تعدادی از میدان های تاریخی پایتخت نیز در شمار آنها قرار دارد.

ادامه نوشته

مشکلات عمده شهرهاي جديد به لحاظ طراحي و ساخت،اجرا و سکونت

زمان کوتاه براي شکل گيري هويت واقعي شهرها (برخي از شهرها در طول قرنها هويت يافته،به انسجام رسيده اند درحاليکه از طراحي ،اجرا و ساخت شهرهاي جديد زمان چنداني نمي گذرد.عدم ايجاد ارتباط متعادل و معقول بين کارکرد مسکوني اين شهرها و اشتغال ،فرصتها و ظرفيتهاي شغلي .لذا مهاجرتهاي تناوبي و آونگي روزانه و حتي فصلي در پي دارد.انتخاب مجموعه عناصر شهرسازي هم بخش اعظم موفقيت شهررا مشروط مي کند.ايجاد مصنوعي يک مرکز شهري (C.B.D) اگرچه آسان به نظر مي رسد اما ايجاد قدرت جاذبه اي عملکردي در مقام اجرا امري بسيار مشکل مي نمايد .کنترل دائمي قيمت اراضي و مسکن ،بسيار دشوار است زيرا فعاليت دائمي بنگاهاي مسکن ،بورس بازي زمين ،عملکرد نامتناسب سازمانها و ارگانها ... تعيين نرخ معين ارضي و مسکن را با معضلات بسياري روبه رو مي کند.بافت و ترکيب سنتي –جنسي جمعيت نيز در کوتاه مدت چندان مطابق طرح هاي آزمايشي جمعيت پيش نخواهد رفت .

ادامه نوشته

اولین سالروز وفات پدر جغرافیای ایران

دیروز 29 تیر 1392 اولین سالروز وفات پدر جغرافیای ایران ، دکتر محمد حسن گنجی بود.
یادش گراهمی و راهش همیشه پر رهرو باد.
به پاس بیش از 70 سال تلاش علمی این استاد گرامی و شادی روحش یه صلوات بفرستید.

پل- بازارِ بندر انزلی

پل- بازارِ بندر انزلی

بندر انزلی به گفته بسیاری از ساکنین، مسافرین و گردشگران از خاطره انگیزترین شهرهای ساحلیست که در همان بدو ورود بیننده را مجذوب خود می کند.

هر چند طراحی شهری در ایران عمر درازی ندارد، اما برای یافتن نمونه های موفق طراحی شهری و ایده گرفتن و استخراج الگوهای به کار رفته در آن ها تنها راه حل بررسی تئوری نمونه های خارجی یا الگوهای سنتی و قدیمی ایرانی نیست، بلکه می توان به بافت های موفق شهری معاصر که طی 100 سال اخیر و به تدریج توسط مردم در برخی نقاط ایران شکل گرفته اند و کسی به آن ها توجه نمی کند، رجوع کرد. یکی از این نمونه ها محدوده ی بازار محلی بندر انزلی است.

کم نیستند شهرهای ساحلی که با وجود برخورداری از موهبتی زیبا و زیبایی بخش به نام دریا، هرگز ساکنین و مسافرین را دلبسته خود نمی کنند. بی شک دریا همه جا آبی است و آنچه متغیر است چگونگی ساماندهی عناصر و اجزاء شهری و در یک کلام طراحی شهر است.

ادامه نوشته